Verslag
Belevingen rondom het terugplaatsen van de helm van Jan Benjamins.

Het is 2004, na een lezing voor een groot publiek dat geinteresseerd is in de geschiedenis van Coevorden, komt een mevrouw naar mij toe en vraagt of ik iets weet over de achtergronden van haar vader, die gesneuveld is in de mei-dagen van 1940 in het Westen van het land. Ik moet haar teleurstellen. Tijdens mijn onderzoek sinds 1994 ben ik overal mee bezig geweest over WWII, maar nog niet met de geschiedenis van haar vader. "Zodra ik meer weet ga ik u direct informeren!" beloofde ik haar. Ze was speciaal uit Gorinchem gekomen, het moest dus wel een teleurstelling zijn geweest in 2004.

Inmiddels is het 2007 en ik ben druk bezig om de fansite van onze streekhistoricus Huib Minderhoud te vullen. Mijn oog valt op een boekje van de straatnaamgeving van de wijk Ossehaar in Coevorden. De naam Benjamins verschijnt en ik lees aandachtig de tekst die door mijn oude bovenmeester is geschreven. Een mooi verhaal waarmee ik direct aan de slag ga om contact te zoeken met historici in het westen van het land. Bingo! Er is iemand bezig met de aanval op vliegveld Valkenburg en weet veel over de omstandigheden, waaronder Jan Benjamins is gesneuveld. Een aparte pagina over Jan Benjamins wordt gemaakt op www.herdenking.nl en ik begin naspeuringen in te zetten over het telefoonnummer van de mevrouw uit Gorinchem.

Zoals het zo vaak gaat, blijft het zinnetje:"onverlaten hebben de helm vele jaren geleden gestolen", door mijn hoofd spoken. Wat jammer dat dit nu zo'n afbreuk aan het emotionele verhaal rond de gesneuvelde Jan Benjamins moet doen. Na een week trek ik de stoute schoenen aan bel militaria verzamelaar Erik Zwiggelaar en legde hem het idee voor om samen een gelijkende helm terug te plaatsen op of naast het graf. Een zeer enthousiast geluid was te horen aan de andere kant van het telefoontouwtje..Erik is bijna of nog gekker dan ik op gebied van WWII..en samen besloten we dat het moest doorgaan. Spontaan bood Erik de helm voor dit doel aan.

Het idee was geboren, maar nu nog de technische details! Als boekhouder heb ik twee linkerhanden als gedrochten...maar toch.. ik probeerde met schetsen en goedkeuring van techneuten een redelijk vandalisme bestendige constructie in elkaar te zetten.


Mei 2007
In de tussentijd belde ik de nazaat van Jan Benjamins, een hele verassing! Zomaar een telefoontje vanuit Coevorden naar het verre Gorinchem! De periode Coevorden was eigenlijk afgesloten, tot dit telefoontje! We maakten een afspraak in Coevorden om aan te voelen of het een en ander wel een goed gevoel zou geven..we kwamen tot de conclusie dat we het gewoon moesten doen!

Inmiddels is het oktober, de helm is volgens de constructietekening gemonteerd op een betonnen sokkel. Op de vroege zaterdagmorgen, het is negen uur en meerdere kopjes koffie verder, wordt de constructie door Erik Zwiggelaar en ondergetekende onder oplettende aanwezigheid van fotograaf Martin Duizendstra in een busje vervoerd naar de begraafplaats.

Drie volwassen kerels op een mistige zaterdagochtend met een schep en een fototoestel naar het oorlogsgraf van de algemene begraafplaats. Het is een raar gezicht. We mompelen tegen elkaar wat een ander er wel niet van moet denken.

Na druk beraad besluiten we om de helm naast het graf achteraan te plaatsen. Om ons heen vallen druppels mist naar beneden. De eikenbladeren vallen als sneeuwvlokjes zo zacht rondom het graf. We staan op en kijken naar het geheel. "Het is goed zo!" zeggen we tegen elkaar. "Het is sober, maar nu is het weer compleet." klinkt het eenstemmig.

We kijken nog een keer om als we richting de uitgang gaan. Het is goed om mensen die hun leven gegeven hebben, door dergelijke kleine monumentjes te herdenken. Dat getuigt van respect! We hopen dat voorbijgangers door de knieŽn gaan om de tekst even te lezen op het kleine plaatje op de sokkel. Dat ze het verhaal van Jan Benjamins gaan lezen op www.herdenking.nl


Zaterdag 3 november 2007

Het is zeven uur 's morgens. Na een korte douche en een kop koffie en de mail gelezen te hebben, rijd ik om acht uur naar super de Boer om witte bolletjes en rozijnenbollen te halen. Geen krenten, want daar houd ik niet van. Het is alsof ze me de hele dag willen herinneren aan het feit dat ik ze gegeten heb. Zodra ik thuis ben begin ik na een zorgvuldige handenwaspartij, een lichtelijke dwangneurose die ik overgehouden heb van een besmetting in het verleden, met het smeren en beleggen van de bolletjes. In ieder geval mogen mijn gasten uit het Gorinchemse niet met een hongergevoel de thuisreis beginnen.

Rond half tien rijdt de bus van Erik Zwiggelaar met zijn moeder voor in de Hyacinthstraat. Zijn moeder had ik nog niet eerder ontmoet. Ze heeft iets met de Tweede Wereldoorlog. Dat Erik militaria verzamelaar is geworden, is dus niet zo verwonderlijk. Wij rijden gezamenlijk naar de begraafplaats, waar Erik demonstreert hoe de vlag over de helm zal worden gedrapeerd om een stijlvolle onthulling te bewerkstelligen. Het klopt.

Inmiddels is het tien uur en we rijden naar het museum om de voorbereidingen te treffen voor de ontvangst van onze gasten, rond kwart over tien druppelen de eerste mensen binnen die de koffie gebruiken van het altijd zo gastvrije stedelijke museum Drenthe's Veste in Coevorden.

Na een korte inleiding van mijzelf, neemt Huib Minderhoud het woord en vertelt over de geschiedenis van Jan Benjamins, zijn omstandigheden, maar ook die van zijn vrouw en kinderen. Zijn beeldende verhalen maken dat een ieder stil zit te luisteren. Na een applaus, het is inmiddels half twaalf, vertrekt een gedeelte in de Canadese Dodge van Jacko Fleurke en een ander gedeelte met eigen vervoer naar het kruispunt Spoorsingel / Kerkstraat waar ik een verhaal hou over de gebeurtenissen rond deze plek. De Jodenvervolging, de bombardementen, de beschietingen. Een tragiek, die middels een 360graden verhaal in verschillende tijdsdimensies verteld kan worden.

Het is twaalf uur en we gaan met de familie naar het graf van Jan Benjamins, waar onderweg stil gestaan wordt bij het graf van de gebroeders Hartemink die gefussilleerd zijn bij de Woeste Hoeve.

De Nederlandse vlag hangt windstil boven de helm, ik nodig Huib en Lammy uit om de helm te onthullen. Het monumentje past precies bij het graf. Een helm met geschiedenis. Wij kijken hoe familieleden bloemen op het graf leggen. De kinderen kijken naar de helm en het plaatje op de sokkel van de helm.

Deze helm is teruggeplaatst op initiatief van www.herdenking.nl en www.ergensinnederland1939-1945.nl 2007.

Het geeft een goed gevoel, we gaan terug naar het museum, eten de bolletjes en nemen afscheid. Het is gegaan zoals het door Lammy, Erik en mij is verwacht. Het is goed zo. Het klopt en de cirkel is rond.

Met dank aan Lammy Benjamins, Huib Minderhoud, Erik Zwiggelaar, Jolanda en Martin Duizendstra, Jacko Fleurke en de anderen die mij geholpen hebben om dit te verwezenlijken.
Ook dank voor het spontane aanbod door www.muldervreeswijk.nl om het herdenkingsplaatje te graveren!

Bť van der Weide
November 2007